Asielstatus Ugandese vrouw na tien jaar ingetrokken

Sumaya krijgt weer verblijfs-vergunning, mede dankzij STIL

Sumaya (33) kreeg in april een verblijfsvergunning. Die had ze eerder al, toen ze in 2011 naar Nederland vluchtte en asiel kreeg. Maar die status werd tien jaar later ingetrokken. Het zou nu wel weer veilig genoeg zijn om terug te gaan, vond de IND. Ze vertelt over de heftige ervaringen die zij en haar kinderen achter de rug hebben.

“Ik was politiek actief in mijn land, Uganda, voor een grote oppositiepartij”, vertelt Sumaya. “Het was geen verboden partij maar zoals in de meeste Afrikaanse landen zijn de mensen die aan de macht zijn bang hun positie te verliezen dus onderdrukken ze hun tegenstanders”. Sumaya zelf hield zich vooral bezig met het informeren en mobiliseren van jongeren. Zo bezocht ze overal in het land scholen en vertelde jongeren ‘hoe slecht en oneerlijk’ het systeem is en dat het belangrijk is actief te worden voor de oppositie, om hier samen een einde aan te maken.

Ze woonde in Kampala en kreeg in 2011 serieuze problemen, het was verkiezingstijd. “Een groot drama”, vertelt Sumaya. “Er vielen doden en als oppositielid was je niet veilig. We werden bedreigd, we kregen thuis telefoontjes van mensen die zeiden: 'Stop ermee, anders ben je je leven niet zeker'”. Je weet van te voren als je actief bent in de oppositie, dat je risico loopt. Wij wisten dat de politie kon komen om ons in elkaar te slaan en dat we gearresteerd, gemarteld of vermoord konden worden. Dat gebeurde heel vaak om mij heen, met mijn vrienden, familie, buren, en later ook met mijn man en mijzelf”.

President Museveni was ooit een held die een eerder fout regime aan de kant zette en de macht greep. Later werd hij een onderdrukker die zijn eigen termijn als president keer op keer verlengde. Lees meer via de links onderaan.

Sumaya vertelt verder: "Mijn man was ook heel actief voor de oppositie. We kregen thuis dreigtelefoontjes: ‘We gaan je vermoorden, niemand zal ’t weten…’ Dat soort dingen zeiden ze. We trokken ons er niets van aan en gingen door met onze strijd. Maar op een dag, laat in de nacht, kwamen ze en namen ons mee. Ze arresteerden mijn man en mij. Ze sloegen ons, we werden gemarteld en ze deden allerlei verschrikkelijke dingen met ons. Ze zeiden: ‘Nu is het tijd om boete te doen voor jullie bemoeienis met politiek’. Mijn man en ik werden van elkaar gescheiden. Ik zag hem een keer bloedend in een andere cel. Dat was de laatste keer dat ik hem zag. Daarna heb ik hem nooit meer gezien. Acht jaar lang wist ik niet of hij nog leefde”.

Vlucht naar Nederland

“Ik kreeg kans te ontsnappen. Alleen. Onze zeven maanden oude baby moest ik achterlaten. Het kind was alleen thuis toen ze ons meenamen. De buren hoorden gehuil maar durfden eerst niet te gaan kijken, later gingen ze toch en vonden de baby en brachten ons kind in veiligheid”. Dit hoorde Sumaya allemaal veel later pas, op dat moment zat ze nog opgesloten. “Ik wist niet of ik er ooit uit zou komen”. Het lukte haar echter te ontsnappen. Ze vluchtte naar Nederland. “Toen ik hier aankwam, was ik getraumatiseerd en had allerlei lichamelijke klachten van de marteling. Ik kreeg asiel. Ik hoorde dat mijn baby veilig was. Later kon ik hem zelfs naar Nederland over laten komen”.

In Nederland bouwde ze een leven op. Ze kreeg een huis, leerde de taal, vond werk in de zorg en kreeg een nieuwe relatie. Ze kreeg nog twee kinderen. Ze had (bijna) tien jaar lang een verblijfsvergunning. Tot 2021. Toen kreeg ze onverwacht bericht van de advocaat. Die vertelde dat de IND zei dat de situatie in Uganda was veranderd en dat haar verblijfsvergunning werd ingetrokken.

 

“Hoe kan je tegen iemand die tien jaar in je land leeft en werkt, die kinderen heeft die hier geboren zijn, opeens zeggen: Ga terug naar je land?! 

 

Verblijfsvergunning ingetrokken

“Ik was geschokt, teleurgesteld en verdrietig toen ik dit nieuws hoorde. Hoe kan je tegen iemand die tien jaar in je land leeft, zomaar zeggen: ‘Ga terug naar je land’. De kinderen en ik hadden hier een leven. We zouden bijna de Nederlandse nationaliteit krijgen, we waren daarmee bezig. Ik had een baan. Maar opeens werd mijn contract niet meer verlengd doordat mijn status was ingetrokken”. Ze kon geen uitkering of andere steun van de overheid krijgen.

 “Ik was toen acht maanden zwanger… Ik vertelde de gemeente waar ik toen woonde: ‘Ik woon al tien jaar in Nederland, ik werk hier, twee van mijn kinderen zijn hier geboren en ik ben hoogzwanger. Ik vertelde ook dat het niet veilig voor ons was terug te keren. En ik vroeg: ‘Hoe ga ik terug? Hoe ga ik reizen? Ze hebben niet eens documenten’. De gemeente zei dat ze niets voor ons konden doen maar dat de IOM wel kon helpen de terugkeer te regelen. (Internationale Organisatie voor Migratie, biedt terugkeersteun).”

Op internet STIL gevonden

Intussen had ze al drie maanden geen huur en vaste lasten meer kunnen betalen. “Ik wist niet wat te doen, waar ik naartoe kon gaan. Toen vond ik STIL op internet. Ik belde op en legde het verhaal uit. Ik zei dat ik geen eten meer in huis had, dat ik moest bevallen en zo snel mogelijk het huis uit moest omdat de huurschuld steeds hoger werd. Maar ik wist niet waarheen. Ik was acht maanden zwanger. Ik vroeg aan STIL: ‘Hebben jullie een plek voor mij?’ STIL vertelde dat ik vanaf zes weken voor de bevalling, (het was toen al minder dan zes weken), recht had op opvang, tot zes weken na de bevalling”. STIL zou dit voor haar regelen. Ook hoorde ze dat ze verloskundigenhulp kon krijgen, ook al was ze niet meer verzekerd.

Ze moest naar het ziekenhuis voor een keizersnede, ging na de geboorte terug naar huis en na een week kon ze met haar kinderen, inclusief pasgeboren baby, naar AZC Den Helder. Wel moesten ze eerst nog even zorgen dat het huis leeg werd opgeleverd. “Alles wat we hadden, van een leven van tien jaar in dat huis, lag op straat. Gelukkig kregen we hulp van vrienden en buren maar verder waren we er heel slecht aan toe. Het was echt schokkend en heel oneerlijk.”

“De kinderen waren heel erg getraumatiseerd, gestrest en in de war door de hele situatie. Ik zei steeds tegen hen: ‘Maak je geen zorgen, het komt goed’. Maar het was echt zwaar voor mij en de kinderen. Ook toen we in het AZC waren, omdat we niet wisten wat er zou gebeuren. Toen er een week of vijf of zes, voorbij waren, kreeg ik een brief van het COA (de overheidsinstantie die gaat over opvang van asielzoekers, red.) dat ik weg moest uit het kamp. Milou van STIL vertelde toen dat we naar een gezinsopvang konden in Emmen[1].

Kans op verblijfsvergunning

“Later vertelde Milou van STIL dat ik een aanvraag kon doen voor een verblijfsvergunning omdat één van mijn kinderen de Nederlandse nationaliteit heeft. Ze hielp me daarmee”. In april kwam het goede nieuws dat het gelukt was. “Ik was heel heel, heel, heel, blij. Eindelijk had ik weer hoop dat we ons leven terug zouden krijgen, na zoveel ellende”.

Eerst zouden ze een huis krijgen in de omgeving van Emmen maar omdat haar oude werkgever het COA vertelde dat ze daar weer een baan kon krijgen, kunnen ze straks toch terug naar de omgeving waar ze eerder tien jaar woonden. “We zijn daar een jaar en drie maanden weggeweest en gaan binnenkort weer terug. We hebben contact gehouden met buren en vrienden daar. De kinderen zijn erg blij dat ze weer terug gaan naar hun oude vriendjes.”

Foto: AZC/gezinslocatie Emmen, hier verblijft het gezin alweer meer dan een jaar

Meer weten over Uganda?

Lees hier berichten van de website van Africa News over Uganda.

Lees hier meer een bericht van Al Jazeera over de anti-LHBT-wet die eind mei is aangenomen.

Lees hier een BBC-bericht van 2011 over Museveni.

 

 

[1] Dit is de gezinslocatie, een vrijheidsbeperkende opvang voor ouders en kinderen die geen asiel krijgen, die het land moeten verlaten. Hier geldt een dagelijks meldplicht en je mag officieel niet de gemeente waar de opvang zit, verlaten.